Eliteha.ir الیتها سایت برترینها 

ﮐﺮه ي ﺧﺎﮐﯽ ﻣﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺮاﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي اﻏﻠﺐ اﻓﺮاد ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﺳﺘﺎره ي ﻣﺎ ﯾﻌﻨﯽ ﺧﻮرﺷﯿﺪ در ﮔﺮدﺷﻨﺪ. اﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ ي ﺷﮕﻔﺖ اﻧﮕﯿﺰ اوﻟﯿﻦ ﻣﺒﺤﺚ در ﻣﺒﺎﺣﺚ ﮐﯿﻬﺎن ﺷﻨﺎﺳﯽ را ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص ﻣﯽ دﻫﺪ. ﺟﺎﻟﺐ اﺳﺖ ﺑﺪاﻧﯿﻢ اﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ ي ﺧﻮرﺷﯿﺪي ﭼﮕﻮﻧﻪ و از ﭼﻪ اﺟﺮاﻣﯽ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ.
 
ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ ي ﺧﻮرﺷﯿﺪي از اﻧﻔﺠﺎر ﯾﮏ اﺑﺮﻧﻮاﺧﺘﺮ و ﻓﺮورﯾﺰش ﯾﮏ اﺑﺮ ﭼﺮﺧﺎن ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪ و در دوران رﻧﺴﺎﻧﺲ و ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪات اﻓﺮادي از ﺟﻤﻠﻪ ﮔﺎﻟﯿﻠﺌﻮ ﮔﺎﻟﯿﻠﻪ ﮐﺸﻒ ﺷﺪ. اﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ در ﺑﺎزوي ﺷﮑﺎرﭼﯽ، ﮐﻬﮑﺸﺎن راه ﺷﯿﺮي واﻗﻊ ﺷﺪه و 000٬25 ﺳﺎل ﻧﻮري از ﻣﺮﮐﺰ ﮐﻬﮑﺸﺎﻧﯽ و ﮐﻨﺎره ی ﮐﻬﮑﺸﺎن ﻓﺎﺻﻠﻪ دارد. ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺑﯿﺶ از 8٫99 درﺻﺪ ﺟﺮم ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی ﺧﻮرﺷﯿﺪي را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽﺷﻮد و ﻣﻨﺒﻊ اﻧﺮژي ﺑﺴﯿﺎر از ﺟﻤﻠﻪ اﻧﺮژي ﮔﺮﻣﺎ و ﻧﻮر اﺳﺖ. ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ ي ﺷﻤﺴﯽ داراي ﻫﺸﺖ ﺳﯿﺎره (ﺗﯿﺮ، ﻧﺎﻫﯿﺪ، زﻣﯿﻦ، ﺑﻬﺮام، ﻫﺮﻣﺰ، ﮐﯿﻮان، اوراﻧﻮس و ﻧﭙﺘﻮن) و ﭘﻨﺞ ﺳﯿﺎره ی ﮐﻮﺗﻮﻟﻪ (ﺳﺮس، ﭘﻠﻮﺗﻮ، ﻫﺎﺋﻮﻣﯿﺎ، ﻣﺎﮐﯽﻣﺎﮐﯽ و ارﯾﺲ) اﺳﺖ. ﭼﻬﺎر ﺳﯿﺎرهی ﻧﺨﺴﺖ، ﺳﯿﺎرات دروﻧﯽ ﯾﺎ زﻣﯿﻦﺳﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﺳﻨﮓ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ و ﭼﻬﺎر ﺳﯿﺎرهی دﯾﮕﺮ ﺳﯿﺎرات ﺑﯿﺮوﻧﯽ ﯾﺎ ﻏﻮلﻫﺎي ﮔﺎزي ﻫﺴﺘﻨﺪ و از ﮔﺎزﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ اﺟﺮام، ﺳﺎﻣﺎﻧﻪی ﺧﻮرﺷﯿﺪي داراي اﺟﺮام دﯾﮕﺮي از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺎهﻫﺎ، ﺳﯿﺎركﻫﺎ، ﺷﻬﺎبوارﻫﺎ، ﺷﻬﺎبﻫﺎ، ﺷﻬﺎبﺳﻨﮓﻫﺎ و دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎﺳﺖ. ﺳﺎﻣﺎﻧﻪی ﺧﻮرﺷﯿﺪي ﻫﻢﭼﻨﯿﻦ داراي ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺎﺻﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﺳﯿﺎركﻫﺎ، ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﮐﻮﯾﭙﺮ و دﯾﺴﮏ ﻓﺸﺮده اﺳﺖ.

ﻣﺎدهاي ﻧﺎزك و ﻓﺸﺮده ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺤﯿﻂ ﻣﯿﺎنﺳﯿﺎرهاي ﻣﯿﺎن ﺳﯿﺎرات و اﺟﺴﺎم دﯾﮕﺮ وﺟﻮد دارد. اﺟﺰاي ﺳﺎزﻧﺪهی ﻣﺤﯿﻂ ﻣﯿﺎنﺳﯿﺎرهاي از ﻫﯿﺪروژن ﺧﻨﺜﯽ و ﻏﯿﺮ ﯾﻮﻧﯿﺰهﺷﺪه، ﮔﺎز ﭘﻼﺳﻤﺎ، ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي ﮐﯿﻬﺎﻧﯽ و ذرات ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪهاﻧﺪ. در واﻗﻊ اﯾﻦ ﺗﺼﻮر ﮐﻪ ﻓﻀﺎ ﯾﮏ ﺧﻸ ﮐﺎﻣﻞ اﺳﺖ، ﻧﺎدرﺳﺖ اﺳﺖ و ﻣﻮاد ﻣﺤﯿﻂ ﻣﯿﺎنﺳﯿﺎرهاي در ﻓﻀﺎ وﺟﻮد دارد. ﺳﺪﻧﺎ 90377 دورﺗﺮﯾﻦ ﺟﺴﻢ ﮐﺸﻒﺷﺪه در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪی ﺧﻮرﺷﯿﺪي اﺳﺖ ﮐﻪ اوج آن 1000 واﺣﺪ ﻧﺠﻮﻣﯽ اﺳﺖ و ﺗﻨﺎوب ﻣﺪاري آن 500٬10 ﺳﺎل ﺑﻪ ﻃﻮل ﻣﯽاﻧﺠﺎﻣﺪ. اﺑﺮي ﮐﺮويﺷﮑﻞ و ﺑﺰرگ ﺑﻪ ﻧﺎم اﺑﺮ اورت ﺳﺎﻣﺎﻧﻪی ﺧﻮرﺷﯿﺪي را اﺣﺎﻃﻪ ﮐﺮدهاﺳﺖ و از 000٬2 ﺗﺎ 000٬5 واﺣﺪ ﻧﺠﻮﻣﯽ دورﺗﺮ از ﺧﻮرﺷﯿﺪ آﻏﺎز ﻣﯽﺷﻮد و ﺗﺎ 000٬000–100٬50 واﺣﺪ ﻧﺠﻮﻣﯽ دورﺗﺮ از ﺧﻮرﺷﯿﺪ اداﻣﻪ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ. ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮔﺴﺘﺮش ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ ﮐﻪ دﯾﮕﺮ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺧﻮرﺷﯿﺪ (ﻧﻔﻮذ ﻧﻮر ﺧﻮرﺷﯿﺪ، ﮔﺮاﻧﺶ ﺧﻮرﺷﯿﺪي، ﻣﯿﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﯿﺴﯽ ﺧﻮرﺷﯿﺪ و ﺑﺎدﻫﺎي ﺧﻮرﺷﯿﺪي) ﻧﺒﺎﺷﺪ. ﻫﻠﯿﻮﭘﺎز ﻣﺮز ﻣﯿﺎن ﻣﺤﯿﻂ ﻣﯿﺎنﺳﯿﺎرهاي و ﻓﻀﺎي ﻣﯿﺎنﺳﺘﺎرهاي اﺳﺖ. ﻫﻠﯿﻮﭘﺎز ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺮز ﺑﯿﺮوﻧﯽ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد و ﺑﺮآورد ﺷﺪهاﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿﺎن 110 ﺗﺎ 170 واﺣﺪ ﻧﺠﻮﻣﯽ از ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻓﺎﺻﻠﻪ دارد.

 ​​​​​​​​​​​​​​

مقاله شماره 1- منظومه شمسی
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا ​​​​​​​

مقاله شماره 2- خورشید
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا ​​​​​​​

ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺳﺘﺎره اي اﺳﺖ ﮐﻪ زﻣﯿﻦ و اﺟﺮام دﯾﮕﺮ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ ﭘﯿﺮاﻣﻮن آن ﻣﯽﮔﺮدﻧﺪ. اﯾﻦ ﺟﺴﻢ ﻣﺴﻠﻂ ﺑﺮ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ، ﺑﯿﺶ از 99.8 درﺻﺪ ﺟﺮم اﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽﺷﻮد. ﺟﺮم ﺧﻮرﺷﯿﺪ 743 ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺠﻤﻮع ﺟﺮم ﻫﻤﻪی ﺳﯿﺎرات ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ و 300000 ﺑﺮاﺑﺮ ﺟﺮم زﻣﯿﻦ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺳﺘﺎره ﻣﻨﺒﻊ اﻧﺮژي ﺑﺴﯿﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺨﺸﯽ از ﻧﻮر و ﮔﺮﻣﺎي آن ﻣﻮﺟﺐ ﺑﻘﺎي زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺮ روي ﮐﺮهی زﻣﯿﻦ ﻣﯽﺷﻮد. دﻣﺎي ﺳﻄﺤﯽ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺣﺪود 5000 درجه ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد و دﻣﺎي ﻫﺴﺘﻪی آن ﺣﺪود 15500000 درجه ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد اﺳﺖ.
 
ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪی زﻣﯿﻦ از ﺧﻮرﺷﯿﺪ149600000 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ واﺣﺪ ﻧﺠﻮﻣﯽ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد و ﻣﻘﯿﺎس اﻧﺪازهﮔﯿﺮي ﻓﺎﺻﻠﻪ در ﺳﺮاﺳﺮ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ اﺳﺖ. ﺧﻮرﺷﯿﺪ​​​​​​​ ﯾﮑﯽ از ﺑﯿﺶ از 100 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺘﺎرهی ﮐﻬﮑﺸﺎن راه ﺷﯿﺮي اﺳﺖ و ﻣﺪار آن 25000 ﺳﺎل ﻧﻮري از ﻣﺮﮐﺰ ﮐﻬﮑﺸﺎن ﻓﺎﺻﻠﻪدارد. اﯾﻦ ﺳﺘﺎره ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺟﻮان اﺳﺖ و در ﻧﯿﻤﻪ ي ﻋﻤﺮ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽ ﺑﺮد.
 
ﺑﻘﺎي زﻣﯿﻦ ﺑﻪ ﺑﻘﺎي ﺧﻮرﺷﯿﺪ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ. ﺧﻮرﺷﯿﺪ در آﯾﻨﺪهاي دور و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﺳﺘﺎرهی رﺷﺘﻪ اﺻﻠﯽ ﺑﻪ ﻋﻤﺮ ﺧﻮد ﭘﺎﯾﺎن ﺧﻮاﻫﺪ داد و ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺮد. اﯾﻦ ﺳﺘﺎره ﻫﻠﯿﻢ ﺑﯿﺸﺘﺮ در ﻫﺴﺘﻪی ﺧﻮد ﻣﯽﺳﺎزد و ﻫﯿﺪروژن ﺑﯿﺸﺘﺮي ﻣﯽﺳﻮزاﻧﺪ و ﻣﯿﺰان ﻫﯿﺪروژﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﺳﻮزاﻧﺪ، از ﻫﻠﯿﻤﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﺳﺎزد، ﺑﯿﺸﺘﺮ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ ﻣﻮﺟﺐ ﮐﺎﻫﺶ ﺣﺠﻢ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و اﯾﻦ ﮐﺎﻫﺶ ﺣﺠﻢ اﮐﻨﻮن ﻗﺎﺑﻞﺗﻮﺟﻪ ﻧﯿﺴﺖ، اﻣﺎ ﺣﺪود 1 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺎل ﺑﻌﺪ، ﺣﺠﻢ اﯾﻦ ﺳﺘﺎره 10 درﺻﺪ ﮐﺎﻫﺶ ﺧﻮاﻫﺪ ﯾﺎﻓﺖ. ﺣﺪود 1٫1 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺎل ﺑﻌﺪ، ﺧﻮرﺷﯿﺪ 10 درﺻﺪ درﺧﺸﺎنﺗﺮ از اﻣﺮوز ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ﻫﺮ ﭼﻪﻗﺪر ﺑﺮ درﺧﺸﺶ آن اﻓﺰوده ﺷﻮد، ﺑﺮاي زﻣﯿﻦ زﯾﺎن آور ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. اﯾﻦ اﻓﺰاﯾﺶ درﺧﺸﻨﺪﮔﯽ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺨﺎر آب ﺟﻮ زﻣﯿﻦ از دﺳﺖ ﺑﺮود و ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺎزﻧﮕﺮدد و ﺟﻮ زﻣﯿﻦ ﺧﺸﮏ ﺷﻮد. ﺣﺪود 3.5 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺎل ﺑﻌﺪ، ﺧﻮرﺷﯿﺪ 40 درﺻﺪ درﺧﺸﺎنﺗﺮ از اﻣﺮوز ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. اﯾﻦ ﺳﺘﺎره در آن زﻣﺎن ﺑﻪ اﻧﺪازهاي ﮔﺮم ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ اﻗﯿﺎﻧﻮسﻫﺎي روي ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ ﺑﻪ ﺟﻮش ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ و ﺑﺨﺎر آب ﻧﯿﺰ از دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ رﻓﺖ؛ ﯾﺦﻫﺎ ذوب ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ و زﻣﯿﻦ ﺑﻪ ﺳﯿﺎرهاي ﮔﺮم
 و ﺧﺸﮏ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﺎﻫﯿﺪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و دﯾﮕﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺮ روي زﻣﯿﻦ ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. ﺣﺪود 6 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺎل ﺑﻌﺪ، ﻫﺴﺘﻪی ﺧﻮرﺷﯿﺪ از ﻫﯿﺪروژن ﺗﻬﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ﺗﻨﻬﺎ ﻫﻠﯿﻢ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار در ﻫﺴﺘﻪ ﺑﺎﻗﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ. ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﻫﺴﺘﻪ داغﺗﺮ و ﭼﮕﺎلﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﺑﺰرگ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻏﻮل ﺳﺮخﺷﻮد. اﯾﻦ ﻏﻮل ﺳﺮخ ﻣﺪارﻫﺎي ﺗﯿﺮ و ﻧﺎﻫﯿﺪ و اﺣﺘﻤﺎﻻً زﻣﯿﻦ را ﻧﺎﺑﻮد ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد و ﺣﺘﯽ اﮔﺮ زﻣﯿﻦ را ﻧﺎﺑﻮد ﻧﮑﻨﺪ، ﮔﺮﻣﺎي آن زﻣﯿﻦ را ﺑﻪ ﺳﯿﺎرهاي ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺳﮑﻮﻧﺖ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد. در اﯾﻦ زﻣﺎن، ﮔﺮﻣﺎ و ﻓﺸﺎر ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺑﻪ اﻧﺪازهاي ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ ﮐﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪی دوم ﻫﻤﺠﻮﺷﯽ ﻫﺴﺘﻪاي را اﻣﮑﺎنﭘﺬﯾﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد و ﻫﻠﯿﻢ ﺑﺮاي ﺗﺸﮑﯿﻞ ﮐﺮﺑﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺳﻮﺧﺖ. اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺣﺪود 100 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺳﺎل ﺑﻪ ﻃﻮل ﻣﯽاﻧﺠﺎﻣﺪ و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﭘﻮﺳﺘﻪی ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﻫﻠﯿﻢ، ﺧﻮرﺷﯿﺪ را ﻣﻨﻔﺠﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد. ﺳﭙﺲ ﻻﯾﻪﻫﺎي ﺑﯿﺮوﻧﯽ ﺧﻮرﺷﯿﺪ از ﻣﯿﺎن ﺧﻮاﻫﺪ رﻓﺖ و ﻓﻘﻂ ﯾﮏ ﻫﺴﺘﻪی ﮐﺮﺑﻨﯽ از آن ﺑﺎﻗﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﯾﮏ ﮐﻮﺗﻮﻟﻪی ﺳﻔﯿﺪ اﺳﺖ. ﻧﻮر ﺧﻮرﺷﯿﺪ در ﻃﻮل ﻫﺸﺖ دﻗﯿﻘﻪ ﺑﻪ زﻣﯿﻦ ﻣﯽرﺳﺪ و ﺗﺎ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﻧﻮر آن ﺑﻪ زﻣﯿﻦ ﻧﺮﺳﺪ، زﻣﯿﻦ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻧﺎﺑﻮدي ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻧﻤﯽﺷﻮد و ﭘﺲ از اﯾﻦ ﻫﺸﺖ دﻗﯿﻘﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﺮگ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻣﯽﺷﻮد.
​​​​​​​ﻧﺎﺑﻮدي ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻣﻮﺟﺐ ﻧﺎﺑﻮدي ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ در ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ.​​​​​​​

ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺳﺘﺎره اي اﺳﺖ ﮐﻪ زﻣﯿﻦ و اﺟﺮام دﯾﮕﺮ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ ﭘﯿﺮاﻣﻮن آن ﻣﯽﮔﺮدﻧﺪ. اﯾﻦ ﺟﺴﻢ ﻣﺴﻠﻂ ﺑﺮ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ، ﺑﯿﺶ از 99.8 درﺻﺪ ﺟﺮم اﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽﺷﻮد. ﺟﺮم ﺧﻮرﺷﯿﺪ 743 ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺠﻤﻮع ﺟﺮم ﻫﻤﻪی ﺳﯿﺎرات ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ و 300000 ﺑﺮاﺑﺮ ﺟﺮم زﻣﯿﻦ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺳﺘﺎره ﻣﻨﺒﻊ اﻧﺮژي ﺑﺴﯿﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺨﺸﯽ از ﻧﻮر و ﮔﺮﻣﺎي آن ﻣﻮﺟﺐ ﺑﻘﺎي زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺮ روي ﮐﺮهی زﻣﯿﻦ ﻣﯽﺷﻮد. دﻣﺎي ﺳﻄﺤﯽ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺣﺪود 5000 درجه ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد و دﻣﺎي ﻫﺴﺘﻪی آن ﺣﺪود 15500000 درجه ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد اﺳﺖ.
 
ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪی زﻣﯿﻦ از ﺧﻮرﺷﯿﺪ149600000 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ واﺣﺪ ﻧﺠﻮﻣﯽ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد و ﻣﻘﯿﺎس اﻧﺪازهﮔﯿﺮي ﻓﺎﺻﻠﻪ در ﺳﺮاﺳﺮ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ اﺳﺖ. ﺧﻮرﺷﯿﺪ​​​​​​​ ﯾﮑﯽ از ﺑﯿﺶ از 100 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺘﺎرهی ﮐﻬﮑﺸﺎن راه ﺷﯿﺮي اﺳﺖ و ﻣﺪار آن 25000 ﺳﺎل ﻧﻮري از ﻣﺮﮐﺰ ﮐﻬﮑﺸﺎن ﻓﺎﺻﻠﻪدارد. اﯾﻦ ﺳﺘﺎره ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺟﻮان اﺳﺖ و در ﻧﯿﻤﻪ ي ﻋﻤﺮ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽ ﺑﺮد.
 
ﺑﻘﺎي زﻣﯿﻦ ﺑﻪ ﺑﻘﺎي ﺧﻮرﺷﯿﺪ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ. ﺧﻮرﺷﯿﺪ در آﯾﻨﺪهاي دور و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﺳﺘﺎرهی رﺷﺘﻪ اﺻﻠﯽ ﺑﻪ ﻋﻤﺮ ﺧﻮد ﭘﺎﯾﺎن ﺧﻮاﻫﺪ داد و ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺮد. اﯾﻦ ﺳﺘﺎره ﻫﻠﯿﻢ ﺑﯿﺸﺘﺮ در ﻫﺴﺘﻪی ﺧﻮد ﻣﯽﺳﺎزد و ﻫﯿﺪروژن ﺑﯿﺸﺘﺮي ﻣﯽﺳﻮزاﻧﺪ و ﻣﯿﺰان ﻫﯿﺪروژﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﺳﻮزاﻧﺪ، از ﻫﻠﯿﻤﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﺳﺎزد، ﺑﯿﺸﺘﺮ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ ﻣﻮﺟﺐ ﮐﺎﻫﺶ ﺣﺠﻢ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و اﯾﻦ ﮐﺎﻫﺶ ﺣﺠﻢ اﮐﻨﻮن ﻗﺎﺑﻞﺗﻮﺟﻪ ﻧﯿﺴﺖ، اﻣﺎ ﺣﺪود 1 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺎل ﺑﻌﺪ، ﺣﺠﻢ اﯾﻦ ﺳﺘﺎره 10 درﺻﺪ ﮐﺎﻫﺶ ﺧﻮاﻫﺪ ﯾﺎﻓﺖ. ﺣﺪود 1٫1 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺎل ﺑﻌﺪ، ﺧﻮرﺷﯿﺪ 10 درﺻﺪ درﺧﺸﺎنﺗﺮ از اﻣﺮوز ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ﻫﺮ ﭼﻪﻗﺪر ﺑﺮ درﺧﺸﺶ آن اﻓﺰوده ﺷﻮد، ﺑﺮاي زﻣﯿﻦ زﯾﺎن آور ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. اﯾﻦ اﻓﺰاﯾﺶ درﺧﺸﻨﺪﮔﯽ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺨﺎر آب ﺟﻮ زﻣﯿﻦ از دﺳﺖ ﺑﺮود و ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺎزﻧﮕﺮدد و ﺟﻮ زﻣﯿﻦ ﺧﺸﮏ ﺷﻮد. ﺣﺪود 3.5 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺎل ﺑﻌﺪ، ﺧﻮرﺷﯿﺪ 40 درﺻﺪ درﺧﺸﺎنﺗﺮ از اﻣﺮوز ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. اﯾﻦ ﺳﺘﺎره در آن زﻣﺎن ﺑﻪ اﻧﺪازهاي ﮔﺮم ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ اﻗﯿﺎﻧﻮسﻫﺎي روي ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ ﺑﻪ ﺟﻮش ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ و ﺑﺨﺎر آب ﻧﯿﺰ از دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ رﻓﺖ؛ ﯾﺦﻫﺎ ذوب ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ و زﻣﯿﻦ ﺑﻪ ﺳﯿﺎرهاي ﮔﺮم
 و ﺧﺸﮏ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﺎﻫﯿﺪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و دﯾﮕﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺮ روي زﻣﯿﻦ ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. ﺣﺪود 6 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺎل ﺑﻌﺪ، ﻫﺴﺘﻪی ﺧﻮرﺷﯿﺪ از ﻫﯿﺪروژن ﺗﻬﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ﺗﻨﻬﺎ ﻫﻠﯿﻢ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار در ﻫﺴﺘﻪ ﺑﺎﻗﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ. ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﻫﺴﺘﻪ داغﺗﺮ و ﭼﮕﺎلﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﺑﺰرگ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻏﻮل ﺳﺮخﺷﻮد. اﯾﻦ ﻏﻮل ﺳﺮخ ﻣﺪارﻫﺎي ﺗﯿﺮ و ﻧﺎﻫﯿﺪ و اﺣﺘﻤﺎﻻً زﻣﯿﻦ را ﻧﺎﺑﻮد ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد و ﺣﺘﯽ اﮔﺮ زﻣﯿﻦ را ﻧﺎﺑﻮد ﻧﮑﻨﺪ، ﮔﺮﻣﺎي آن زﻣﯿﻦ را ﺑﻪ ﺳﯿﺎرهاي ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺳﮑﻮﻧﺖ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد. در اﯾﻦ زﻣﺎن، ﮔﺮﻣﺎ و ﻓﺸﺎر ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺑﻪ اﻧﺪازهاي ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ ﮐﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪی دوم ﻫﻤﺠﻮﺷﯽ ﻫﺴﺘﻪاي را اﻣﮑﺎنﭘﺬﯾﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد و ﻫﻠﯿﻢ ﺑﺮاي ﺗﺸﮑﯿﻞ ﮐﺮﺑﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺳﻮﺧﺖ. اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺣﺪود 100 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺳﺎل ﺑﻪ ﻃﻮل ﻣﯽاﻧﺠﺎﻣﺪ و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﭘﻮﺳﺘﻪی ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﻫﻠﯿﻢ، ﺧﻮرﺷﯿﺪ را ﻣﻨﻔﺠﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد. ﺳﭙﺲ ﻻﯾﻪﻫﺎي ﺑﯿﺮوﻧﯽ ﺧﻮرﺷﯿﺪ از ﻣﯿﺎن ﺧﻮاﻫﺪ رﻓﺖ و ﻓﻘﻂ ﯾﮏ ﻫﺴﺘﻪی ﮐﺮﺑﻨﯽ از آن ﺑﺎﻗﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﯾﮏ ﮐﻮﺗﻮﻟﻪی ﺳﻔﯿﺪ اﺳﺖ. ﻧﻮر ﺧﻮرﺷﯿﺪ در ﻃﻮل ﻫﺸﺖ دﻗﯿﻘﻪ ﺑﻪ زﻣﯿﻦ ﻣﯽرﺳﺪ و ﺗﺎ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﻧﻮر آن ﺑﻪ زﻣﯿﻦ ﻧﺮﺳﺪ، زﻣﯿﻦ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻧﺎﺑﻮدي ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻧﻤﯽﺷﻮد و ﭘﺲ از اﯾﻦ ﻫﺸﺖ دﻗﯿﻘﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﺮگ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻣﯽﺷﻮد.
​​​​​​​ﻧﺎﺑﻮدي ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻣﻮﺟﺐ ﻧﺎﺑﻮدي ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ در ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ.​​​​​​​

مقاله شماره 3- عطارد
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا ​​​​​​​

                                             



ﺗﯿﺮ ﮐﻮﭼﮏﺗﺮﯾﻦ ﺳﯿﺎرهی ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ و ﻧﺰدﯾﮏﺗﺮﯾﻦ ﺳﯿﺎره ﺑﻪ ﺧﻮرﺷﯿﺪ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺳﯿﺎره ﺗﻨﻬﺎ ﮐﻤﯽ ﺑﺰرگﺗﺮ از ﻣﺎه اﺳﺖ و ﺑﺎ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻓﺎﺻﻠﻪاي در ﺣﺪود 58 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ دارد. دورهی ﭼﺮﺧﺶ اﯾﻦ ﺳﯿﺎره 59 روز زﻣﯿﻨﯽ و ﺗﻨﺎوب ﻣﺪاري آن ﺗﻨﻬﺎ 88 روز زﻣﯿﻨﯽ اﺳﺖ. ﺗﯿﺮ ﺳﯿﺎرهاي ﺳﻨﮕﯽ اﺳﺖ و ﺳﻄﺢ آن ﺟﺎﻣﺪ و داراي ﮔﻮدال و ﭼﺎﻟﻪ و ﺑﺴﯿﺎر ﺷﺒﯿﻪ ﺳﻄﺢ ﻣﺎه اﺳﺖ و ﻫﯿﭻ ﻣﺎه و ﺣﻠﻘﻪاي ﻧﺪارد. ﺟﻮ ﻧﺎزك اﯾﻦ ﺳﯿﺎره
 
(ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﺑﺪون ﺟﻮ) ﻋﻤﺪﺗﺎً از اﮐﺴﯿﮋن، ﺳﺪﯾﻢ، ﻫﯿﺪروژن، ﻫﻠﯿﻢ و ﭘﺘﺎﺳﯿﻢ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪهاﺳﺖ.
 
دﻣﺎي ﺳﻄﺤﯽ ﺗﯿﺮ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ 430 ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد ﺑﺮﺳﺪ. از آنﺟﺎ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺳﯿﺎره ﺟﻮي ﺑﺮاي ﺣﻔﻆ اﯾﻦ ﮔﺮﻣﺎ ﻧﺪارد، دﻣﺎي ﺳﻄﺤﯽ آن در ﺷﺐ ﺗﺎ 170- ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ. ﺗﻐﯿﯿﺮ دﻣﺎي اﯾﻦ ﺳﯿﺎره 600 ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد و ﺑﯿﺶﺗﺮﯾﻦ ﻧﻮﺳﺎن دﻣﺎ در ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ اﺳﺖ.
 
ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ دوره ي ﭼﺮﺧﺸﯽ ﻋﻄﺎردﺗﻘﺮﯾﺒﺎً، در ﺗﻤﺎم ﻣﺪت، ﯾﮏ روي ﻋﻄﺎرد ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺧﻮرﺷﯿﺪ اﺳﺖ. ﺑﺮاي ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﺳﻘﻮط اﯾﻦ ﺳﯿﺎره در ﺧﻮرﺷﯿﺪ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺟﺎذﺑﻪ ي ﻗﻮي ﺧﻮرﺷﯿﺪ، ﻋﻄﺎرد ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺳﺮﺳﺎم آوري ﺣﻮل ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻣﯽ ﭼﺮﺧﺪ. از اﯾﻦ رو ﺑﻪ آن ﺳﯿﺎره ي ﺑﺎدﭘﺎ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ.​​​​​​​​​​​​​​

مقاله شماره 4- ناهید
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا 

ﻧﺎﻫﯿﺪ دوﻣﯿﻦ ﺳﯿﺎره ی ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ ﺧﻮرﺷﯿﺪ اﺳﺖ و ﻣﯿﺎن ﺗﯿﺮ و زﻣﯿﻦ ﻗﺮار دارد ﮐﻪ از زﻣﺎنﻫﺎي ﻗﺪﯾﻢ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد. ﭘﺲ از ﺧﻮرﺷﯿﺪ و ﻣﺎه، ﻧﺎﻫﯿﺪ درﺧﺸﺎنﺗﺮﯾﻦ ﺟﺴﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه از زﻣﯿﻦ اﺳﺖ و ﮔﺎﻫﯽ اوﻗﺎت ﻣﺎﻧﻨﺪ ﯾﮏ ﺳﺘﺎرهی درﺧﺸﺎن در آﺳﻤﺎن ﺻﺒﺢ و ﺷﺐ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ. ﻧﺎﻫﯿﺪ ﺗﻨﻬﺎ ﮐﻤﯽ ﮐﻮﭼﮏﺗﺮ از زﻣﯿﻦ اﺳﺖ و ﻓﺎﺻﻠﻪی آن ﺗﺎ ﺧﻮرﺷﯿﺪ در ﺣﺪود 108 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ. دورهی ﭼﺮﺧﺶ اﯾﻦ ﺳﯿﺎره 243 روز زﻣﯿﻨﯽ و ﺗﻨﺎوب ﻣﺪاري آن 225 روز زﻣﯿﻨﯽ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺳﯿﺎرهی ﺳﻨﮕﯽ داراي ﺳﻄﺤﯽ ﺟﺎﻣﺪ و ﭼﺸﻢاﻧﺪاز ﮔﻮدال و آﺗﺸﻔﺸﺎن اﺳﺖ و ﻫﯿﭻ ﻣﺎه و ﺣﻠﻘﻪاي ﻧﺪارد. ﻧﺎﻫﯿﺪ و زﻣﯿﻦ اﻏﻠﺐ ﺳﯿﺎراﺗﯽ دوﻗﻠﻮ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ، زﯾﺮا در اﻧﺪازه، ﺟﺮم، ﭼﮕﺎﻟﯽ، ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت و ﮔﺮاﻧﺶ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﯾﮏدﯾﮕﺮاﻧﺪ. دﻣﺎي ﻧﺎﻫﯿﺪ ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎد اﺳﺖ و ﺟﻮ ﭼﮕﺎل آن ﮔﺮﻣﺎ و اﺛﺮ ﮔﻠﺨﺎﻧﻪاي را ﺑﻪ دام ﻣﯽاﻧﺪازد و دﻣﺎي ﺳﻄﺤﯽ آن را ﺑﻪ 465 ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ دﻣﺎ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺮب را ذوبﮐﻨﺪ. ﺟﻮ ﺟﻬﻨﻤﯽ ﻧﺎﻫﯿﺪﻋﻤﺪﺗﺎً از ﮐﺮﺑﻦ دياﮐﺴﯿﺪ، ﻧﯿﺘﺮوژن و ﻗﻄﺮات اﺑﺮﻫﺎي ﺳﻮﻟﻔﻮرﯾﮏ اﺳﯿﺪ ﺳﺎﺧﺘﻪﺷﺪه و داﻧﺸﻤﻨﺪان ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﮐﻤﯽ از آب را در ﺟﻮ آن ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﮐﺮدهاﻧﺪ.
 
ﺟﺎﻟﺐ اﺳﺖ ﺑﺪاﻧﯿﺪ زﻫﺮه ﭼﻮن دﯾﮕﺮ اﺟﺮام آﺳﻤﺎﻧﯽ از ﻣﺸﺮق ﻃﻠﻮع و از ﻣﻐﺮب ﻏﺮوب ﻧﻤﯽ ﮐﻨﺪ. ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺴﯿﺮي ﮐﻪ ﻣﺎ از آن ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯿﻢ ﻓﻘﻂ ﺧﻄﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺳﻮي ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺗﺎ ﺣﺪي ﺑﺎﻻﺗﺮ آﻣﺪه و دوﺑﺎره ﭘﺎﯾﯿﻦ ﻣﯽ رود و ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻏﺮوب ﯾﺎ ﻃﻠﻮع ﺧﻮرﺷﯿﺪ دﯾﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد و اﯾﻦ ﺑﺪﯾﻦ دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ زﻫﺮه از ﺳﯿﺎرات دروﻧﯽ اﺳﺖ. و ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻮﺿﻮع در ﻣﻮرد ﻋﻄﺎرد ﻧﯿﺰ ﺻﺪق ﻣﯽ ﮐﻨﺪ.​​​​​​​

مقاله شماره 5- مشتری 
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا 

ﻣﺸﺘﺮي ﺑﺰرگﺗﺮﯾﻦ ﺳﯿﺎره ی ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ و ﭘﻨﺠﻤﯿﻦ ﺳﯿﺎره ی دور از ﺧﻮرﺷﯿﺪ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺳﯿﺎره ﯾﮑﯽ از درﺧﺸﺎنﺗﺮﯾﻦ اﺟﺮام آﺳﻤﺎن ﺷﺐ اﺳﺖ، ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺎه، زﻫﺮه و ﮔﺎﻫﯽ اوﻗﺎت ﻣﺮﯾﺦ درﺧﺸﺎنﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪی ﻣﺸﺘﺮي از ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 777920000 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ. ﻗﻄﺮ اﺳﺘﻮاﯾﯽ اﯾﻦ ﺳﯿﺎره ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً 143000 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ و ﺑﻪ اﻧﺪازه اي ﺑﺰرگ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﻪی ﺳﯿﺎرات دﯾﮕﺮ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪای ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ در آن ﺟﺎي ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ. ﻫﻢﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽﺗﻮان 1000 ﮐﺮه ی زﻣﯿﻦ را درون ﻣﺸﺘﺮي ﺟﺎي داد. ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت اﯾﻦ ﺳﯿﺎره ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت ﯾﮏ ﺳﺘﺎره اﺳﺖ و اﮔﺮ ﺳﻨﮕﯿﻨﯽ آن 80 ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﻮد، ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺳﺘﺎره ﻣﯽﺷﻮد. دوره ی ﭼﺮﺧﺶ اﯾﻦ ﺳﯿﺎره 925.9 ﺳﺎﻋﺖ و ﺗﻨﺎوب ﻣﺪاري آن 11 ﺳﺎل و 313.839 روز اﺳﺖ.
​​​​​​​دﻣﺎي ﻣﺸﺘﺮي 148- درجه ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد اﺳﺖ و ﺟﻮ آن را ﻫﯿﺪروژن و ﻫﻠﯿﻢ ﻣﯽﺳﺎزﻧﺪ. اﯾﻦ ﺳﯿﺎره داراي ﺳﻪ ﺣﻠﻘﻪی ﺑﺴﯿﺎر ﮐﺪرﺗﺮ از ﺣﻠﻘﻪﻫﺎي زﺣﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﻀﺎﭘﯿﻤﺎي ووﯾﺠﺮ 1 در ﺳﺎل 1979 ﮐﺸﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺣﻠﻘﻪی اﺻﻠﯽ ﻣﺴﻄﺢ اﺳﺖ و ﺿﺨﺎﻣﺖ آن در ﺣﺪود 30 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 20 ﻣﺎﯾﻞ ) و ﮔﺴﺘﺮدﮔﯽ و وﺳﻌﺖ آن ﺗﺎ ﺣﺪود 6.400 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 4000 ﻣﺎﯾﻞ ) اﺳﺖ. ﺣﻠﻘﻪی دوم ﻧﯿﺰ اﺑﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺳﺖ و ﺿﺨﺎﻣﺖ آن در ﺣﺪود 20000 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 12000 ﻣﺎﯾﻞ ) اﺳﺖ. ﺣﻠﻘﻪی ﺳﻮم ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺷﻔﺎﻓﯿﺖ ﺧﻮد ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺎزك اﺳﺖ و از ذرات ﮔﺮد و ﻏﺒﺎري ﮐﻪ ﻗﻄﺮﺷﺎن ﺑﻪ 10 ﻣﯿﮑﺮون ﻫﻢ ﻧﻤﯽرﺳﺪ، ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪهاﺳﺖ و ﺗﺎ ﺣﺪود 129000 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 80000 ﻣﺎﯾﻞ ) ﺑﻪ ﻟﺒﻪی ﺑﯿﺮوﻧﯽ و ﺗﺎ ﺣﺪود 30000 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 18600 ﻣﺎﯾﻞ ) از درون ﮔﺴﺘﺮش ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ. ﺷﻤﺎر ﻣﺎهﻫﺎي ﻣﺸﺘﺮي 63 اﺳﺖ. ﭼﻬﺎر ﻣﺎه ﺑﺰرگ ﻣﺸﺘﺮي، ﮔﺎﻧﻤﯿﺪ، ﮐﺎﻟﯿﺴﺘﻮ، آﯾﻮ و اروﭘﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﮔﺎﻟﯿﻠﺌﻮ ﮔﺎﻟﯿﻠﻪ ﮐﺸﻒ ﺷﺪهاﻧﺪ و ﺑﻪ ﻣﺎهﻫﺎي ﮔﺎﻟﯿﻠﻪاي ﻣﺸﻬﻮراﻧﺪ. ﮔﺎﻧﯿﻤﺪ ﺑﺰرگﺗﺮﯾﻦ ﻣﺎه ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ اﺳﺖ.

ﻗﻤﺮﻫﺎي ﺳﯿﺎره ي ﻣﺸﺘﺮي
 
ﻣﺸﺘﺮي داراي ﺗﻌﺪاد ﻗﻤﺮﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدي اﺳﺖ ﮐﻪ رﻗﻢ دﻗﯿﻘﯽ اﯾﻨﮏ در دﺳﺖ ﻧﯿﺴﺖ. اﻣﺎ ﭼﻬﺎر ﻗﻤﺮ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ي آن ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﮔﺎﻟﯿﻠﻪ ﮐﺸﻒ ﺷﺪﻧﺪ، از ﺑﺰرگ ﺗﺮﯾﻦ اﺟﺮام ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ ي ﺷﻤﺴﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﺷﺪه و ﻫﺮﯾﮏ داراي وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎي ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮدي ﻫﺴﺘﻨﺪ. در اﯾﻦ ﺟﺎ ﻓﻘﻂ ﺧﻼﺻﻪ اي از وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎي اﯾﻦ ﭼﻬﺎر ﻗﻤﺮ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ.​​​​​​​
​​​​​​​

آﯾﻮ
 
ﭘﺲ از ﭼﻬﺎر ﻗﻤﺮ ﮐﻮﭼﮏ، آﯾﻮ ﻧﺰدﯾﮏ ﺗﺮﯾﻦ ﻗﻤﺮ ﺑﻪ ﻣﺸﺘﺮي اﺳﺖ. ﺳﻄﺢ ﻋﺠﯿﺐ آن ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه ﮐﻪ ﺑﻪ آن ﻧﺎم ﺳﯿﺎره ي ﭘﯿﺘﺰا داده ﺷﻮد. در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﺎه ﻣﯿﻠﯿﺎردﻫﺎ ﺳﺎل ﻗﺪﻣﺖ دارد، ﺳﻄﺢ آﯾﻮ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﻫﺮ روز ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. آﯾﻮ داراي ﻫﺴﺘﻪ اي از ﺟﻨﺲ آﻫﻦ و ﺳﻮﻟﻔﯿﺪ آﻫﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺳﯿﻠﯿﮑﺎت ﻣﺬاب اﺣﺎﻃﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﭘﻮﺳﺘﻪ اي ﻧﺎزك از ﺟﻨﺲ ﺳﯿﻠﯿﮑﺎت دارد. ﻗﻄﺮ ﻫﺴﺘﻪ ي آﯾﻮ، ﻧﺼﻒ ﻗﻄﺮ ﮐﻞ آن اﺳﺖ. آﯾﻮ در اﺛﺮ ﻧﯿﺮوﻫﺎي ﮐﺸﻨﺪي ﺣﺎﺻﻞ از ﮐﺸﺶ ﮔﺮاﻧﺸﯽ ﻣﺸﺘﺮي و ﻗﻤﺮ اروﭘﺎ، ﮔﺮم ﻣﯽ ﺷﻮد. اﯾﻦ ﻧﯿﺮوي اﺻﻄﮑﺎﮐﯽ آﻧﻘﺪر ﻗﻮي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪن ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎي ﮔﺮﻣﺎﯾﯽ در آﯾﻮ ﻣﯽ ﺷﻮد. آﯾﻮ ﯾﮑﯽ از ﭘﺮ اﻧﺮژي ﺗﺮﯾﻦ ﺳﻄﻮح را در ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ ي ﺷﻤﺴﯽ دارد. ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي ﮐﻪ ﮔﺪازه ﻫﺎي ﺳﯿﻠﯿﮑﺎﺗﯽ از آﺗﺸﻔﺸﺎن ﻫﺎي ﻓﻌﺎل ﺑﻪ ﺑﯿﺮون ﭘﺮﺗﺎب ﻣﯽ ﺷﻮد.
 
اروﭘﺎ
 
اروﭘﺎ در ﻓﺎﺻﻠﻪ اي از ﻣﺸﺘﺮي ﻗﺮار دارد ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﺪ در اﺛﺮ ﻧﯿﺮوﻫﺎي ﮐﺸﻨﺪي ﮔﺮم ﺷﻮد. اﻣﺎ ﺑﺮ ﺧﻼف آﯾﻮ ﺳﻄﺢ آن ﭘﻮﺷﯿﺪه از ﯾﺦ اﺳﺖ و ﺳﻄﺤﯽ ﺻﺎف و ﺻﯿﻘﻠﯽ دارد و ﺗﺼﻮر ﻣﯽ ﺷﻮد در زﯾﺮ اﯾﻦ ﻻﯾﻪ ﻫﺎي ﯾﺨﯽ اﻗﯿﺎﻧﻮس ﻫﺎﯾﯽ از آب وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺗﻨﻬﺎ ﻣﮑﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﺣﺘﻤﺎل وﺟﻮد ﺣﯿﺎت در آن ﻣﯽ رود. ﭼﻮن اﮔﺮ در اﻋﻤﺎق اﻗﯿﺎﻧﻮس ﻫﺎي آن ﻧﯿﺰ ﻫﻤﭽﻮن اﻋﻤﺎق اﻗﺎﻧﻮس ﻫﺎي زﻣﯿﻦ ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎي ﺟﻮﺷﺎن از آب ﮔﺮم وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﺤﻞ اوﻟﯿﻪ ي ﭘﯿﺪاﯾﺶ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎي ﺧﺎﺻﯽ از ﺣﯿﺎت ﺑﻮدﻧﺪ، در اروﭘﺎ ﻧﯿﺰ اﯾﻦ اﻣﮑﺎن ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽ آﯾﺪ.

ﮔﺎﻧﯿﻤﺪ و ﮐﺎﻟﯿﺴﺘﻮ
 
ﮔﺎﻧﯿﻤﺪ ﺑﺰرگ ﺗﺮﯾﻦ ﻗﻤﺮ ﻣﺸﺘﺮي اﺳﺖ ﮐﻪ اﺣﺘﻤﺎﻻً ﻣﺨﻠﻮﻃﯽ از ﯾﺦ و ﺳﻨﮓ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﯾﮏ ﭘﻮﺳﺘﻪ ي ﻧﺎزك از ﻣﻮاد ﺳﯿﺎﻫﺮﻧﮓ ﭘﻮﺷﯿﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ. ﮐﺎﻟﯿﺴﺘﻮ ﭼﮕﺎﻟﯽ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ ﺑﺎ ﮔﺎﻧﯿﻤﺪ دارد. اﻣﺎ ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﯿﺪه از ﯾﺦ آن ﮐﺎﻣﻼً ﺑﺎ ﮔﺎﻧﯿﻤﺪ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ. ﮐﺎﻟﯿﺴﺘﻮ ﻣﯿﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﯿﺴﯽ و ﻫﺴﺘﻪ ي ﻣﺬاب ﻧﺪارد و ﺑﻪ ﻗﺪري از ﻣﺸﺘﺮي دور اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﯿﺮوﻫﺎي ﮐﺸﻨﺪي ﻫﯿﭻ اﺛﺮي در ﮔﺮم ﮐﺮدن آن ﻧﺪارﻧﺪ.
 
​​​​​​​​​​​​​​

مقاله شماره 6-ﻫﺎﺋﻮﻣﯿﺎ​​​​​​​ 
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا 

ﻫﺎﺋﻮﻣﯿﺎ ﯾﮏ ﺳﯿﺎره ی ﮐﻮﺗﻮﻟﻪی ﻏﯿﺮ ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ ﺑﺎ اﺑﻌﺎد 1000 * 1520 * 1960 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 620 * 940 * 1220 مایل ) اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺳﻨﮓ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه و ﯾﮏ ﻻﯾﻪی ﻧﺎزك ﯾﺨﯽ روي آن را ﭘﻮﺷﺶ دادهاﺳﺖ. در ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ 2008، اﺗﺤﺎدﯾﻪی ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ اﺧﺘﺮﺷﻨﺎﺳﯽ ﻫﺎﺋﻮﻣﯿﺎ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﻨﺠﻤﯿﻦ ﺳﯿﺎره ی ﮐﻮﺗﻮﻟﻪ و ﭼﻬﺎرﻣﯿﻦ ﭘﻠﻮﺗﻮﺋﯿﺪ ﺑﻪ رﺳﻤﯿﺖ ﺷﻨﺎﺧﺖ.
ﺷﻤﺎر ﻣﺎهﻫﺎي ﻫﺎﺋﻮﻣﯿﺎ 2 اﺳﺖ. اﯾﻦ دو ﻣﺎه ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از: ﻫﺎﯾﺎﮐﺎ و ﻧﺎﻣﺎﮐﺎ اﺳﺖ. ﻫﺎﯾﺎﮐﺎ از ﻧﺎﻣﺎﮐﺎ ﺑﺰرگﺗﺮ اﺳﺖ و ﻗﻄﺮ آن ﺣﺪود 310 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 193 مایل ) اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻣﺎه ﺑﺎ ﻫﺮ ﺑﺎر ﮔﺮدش ﮐﺎﻣﻞ ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﻫﺎﺋﻮﻣﯿﺎ در 49 روز، ﻣﺴﺎﻓﺘﯽ ﺣﺪود 49500 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 30758 مایل ) را ﻣﯽﭘﯿﻤﺎﯾﺪ. اﯾﻦ ﻣﺎه ﺗﻮﺳﻂ ﮔﺮوه اﺧﺘﺮﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﺎﯾﮑﻞ ﺑﺮاون در 26 ژاﻧﻮﯾﻪی 2005 ﮐﺸﻒﺷﺪ. ﻗﻄﺮ ﻧﺎﻣﺎﮐﺎ ﺣﺪود 170 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 106 مایل ) و ﺗﻨﺎوب ﻣﺪاري آن 34.7 روز اﺳﺖ و در اﯾﻦ ﻣﺪت ﻣﺴﺎﻓﺘﯽ ﺣﺪود 39300 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 24420 مایل ) را ﻣﯽﭘﯿﻤﺎﯾﺪ. اﯾﻦ ﻣﺎه ﻧﯿﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻫﺎﯾﺎﮐﺎ، ﺗﻮﺳﻂ ﮔﺮوه ﺑﺮاون اﻣﺎ در 30 ژوﺋﻦ 2005 ﮐﺸﻒ ﺷﺪ.

مقاله شماره 7-سدنا​​​​​​​ 
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا 

ﺳﺪﻧﺎ دورﺗﺮﯾﻦ ﺟﺴﻢ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه در ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺳﺎل 2003 در رﺻﺪﺧﺎﻧﻪی ﭘﺎﻟﻮﻣﺎر در ﮐﺎﻟﯿﻔﺮﻧﯿﺎ ﮐﺸﻒﺷﺪ. ﻓﺎﺻﻠﻪی اﯾﻦ ﺟﺴﻢ از ﺧﻮرﺷﯿﺪ دو ﺑﺮاﺑﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪی ﻫﺮ ﺟﺴﻢ دﯾﮕﺮي در ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ از ﺧﻮرﺷﯿﺪ اﺳﺖ و ﺳﻪ ﺑﺮاﺑﺮ دورﺗﺮ از ﭘﻠﻮﺗﻮ ﯾﺎ ﻧﭙﺘﻮن اﺳﺖ. ﺗﻨﺎوب ﻣﺪاري اﯾﻦ ﺟﺴﻢ 10500 ﺳﺎل ﺑﻪ ﻃﻮل ﻣﯽاﻧﺠﺎﻣﺪ. اوج ﺳﺪﻧﺎ 150 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 1000 واحد نجومی ) و ﺣﻀﯿﺾ آن 11400000000 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 76 واحد نجومی ) اﺳﺖ.
 
ﻣﺪار ﺳﺪﻧﺎ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺑﯿﻀﯽﺷﮑﻞ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺳﯿﺎرات ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺷﻤﺴﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺰدﯾﮏ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺟﺴﻢ اﮐﻨﻮن 13500000000 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ( 90 واحد نجومی ) ﺑﺎ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻓﺎﺻﻠﻪ دارد. اﺑﺮ اورت ﺑﺴﯿﺎر دورﺗﺮ از ﻣﺪار ﺳﺪﻧﺎ اﺳﺖ، اﻣﺎ داﻧﺸﻤﻨﺪان ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﺎورﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﺪﻧﺎ ﻣﺪرﮐﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ اﺑﺮ اورت ﺑﯿﺶ از آنﭼﻪ ﮐﻪ ﻣﯽﭘﻨﺪاﺷﺘﻨﺪ، ﺑﻪ ﺳﻮي ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﮔﺴﺘﺮش ﯾﺎﻓﺘﻪاﺳﺖ و ﺳﺪﻧﺎ را ﻋﻀﻮي از اﺑﺮ اورت ﻣﯽداﻧﻨﺪ. ﻗﻄﺮ ﺳﺪﻧﺎ ﺣﺪود 1800 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ.​​​​​​​
​​​​​​​​​​​​​​

مقاله شماره 8-ابر غبار​​​​​​ 
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا 

ﻓﯿﺰﯾﮑﺪان آﻟﻤﺎﻧﯽ ﮐﺎرل ﻓﻮن واﯾﺘﺴﺰﯾﮑﺮ ﺑﻨﯿﺎد اﺻﻠﯽ ﺗﺌﻮري ﺟﺪﯾﺪ اﺑﺮ ﻏﺒﺎر را ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﮐﺮد. ﺑﻌﺪ از آن اﺧﺘﺮﺷﻨﺎس اﻣﺮﯾﮑﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺟﺮارد ﮐﻮﯾﭙﺮ ﻧﻈﺮ واﯾﺘﺴﺰﯾﮑﺮ را ﺑﻪﺻﻮرت ﺗﺌﻮري ﺟﺪﯾﺪ ﻣﻨﺸﺄ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ ﺷﻤﺴﯽ ﺗﮑﻤﯿﻞ ﮐﺮد. ﺳﯿﺎرات ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ ﺷﻤﺴﯽ ، از ﻫﻤﺎن ﮔﺎز و ﻏﺒﺎري ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ ﺧﻮرﺷﯿﺪ از آن ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ. اﺑﺮ ﺑﺰرگ ﺑﺎ ﮔﺮدش ﺧﻮد در ﻓﻀﺎ ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﻫﺎي ﮐﻮﭼﮑﺘﺮي ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﺪه اﺳﺖ.
 
ذرات ﻣﻮﺟﻮد در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﻫﺎ ، ﻫﻤﺪﯾﮕﺮ را ﺟﺬب ﮐﺮدهاﻧﺪ و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﺳﯿﺎرهﻫﺎ را ﺑﻮﺟﻮد آورده اﻧﺪ. ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﻮاد اﺑﺮ اﺻﻠﯽ در اﺛﺮ ﺗﺎﺑﺶ ﺧﻮرﺷﯿﺪ از آن دور ﺷﺪه اﻧﺪ، وﻟﯽ ﭘﯿﺶ از آﻧﮑﻪ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ، ﺣﺎﻟﺖ ﺳﺘﺎره ﺑﻪ ﺧﻮد ﮔﯿﺮد، اﻧﺪازه ﺳﯿﺎرهﻫﺎ ﺑﻪ ﺣﺪي رﺳﯿﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ در ﻣﺪاري ﺑﻪ دور آن ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ ﯾﺎ ﮔﺮدش ﮐﻨﻨﺪ.
 
ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﯾﺎﻓﺖ ﺷﺪه در ﺳﯿﺎرات و در ﺧﻮرﺷﯿﺪ، ﻣﯽ ﺗﻮان ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﺳﺤﺎﺑﯽ اوﻟﯿﻪ اي ﮐﻪ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ ي ﺷﻤﺴﯽ را ﺷﮑﻞ داده ﺧﻮد از ﻣﺮگ و اﻧﻔﺠﺎر ﯾﮏ ﺳﺘﺎره ي ﺑﺰرگ اوﻟﯿﻪ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺳﺘﺎره ي اوﻟﯿﻪ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺳﻨﮕﯿﻦ را درون ﺧﻮد ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺮده و ﻫﻤﯿﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮ در ﺳﯿﺎرات و از ﺟﻤﻠﻪ در زﻣﯿﻦ ﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ.​​​​​​​

مقاله شماره 9-دنباله دارها 
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا 

ﯾﮏ ﮔﻠﻮﻟﻪی ﺑﺮﻓﯽ ﮐﯿﻬﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﮔﺎزﻫﺎي ﻣﻨﺠﻤﺪ، ﺳﻨﮓ و ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺳﺎﺧﺘﻪﺷﺪه و ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﺑﻪ اﻧﺪازه ی ﯾﮏ ﺷﻬﺮ ﮐﻮﭼﮏ اﺳﺖ. دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎ، ﻏﯿﺮ دوره اي و دوره اي ﻫﺴﺘﻨﺪ. دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎي ﻏﯿﺮ دوره اي ﮐﻪ از اﺑﺮ اورت ﻣﯽآﯾﻨﺪ، ﮔﺮاﻧﺶ ﻣﺤﺪود ﺑﻪ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻧﺪارﻧﺪ و ﻣﺪار آنﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﺳﻬﻤﯽ اﺳﺖ و ﺗﻨﻬﺎ ﯾﮏ ﺑﺎر ﺧﻮرﺷﯿﺪ را ﻣﯽﺑﯿﻨﻨﺪ و ﻫﺮﮔﺰ دوﺑﺎره ﺑﺎز ﻧﻤﯽﮔﺮدﻧﺪ. دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎي دوره اي ﻧﯿﺰ ﺷﺎﻣﻞ دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎي ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت (ﺑﺴﯿﺎر ﺑﯿﺸﺘﺮ از 200 ﺳﺎل) و ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ از اﺑﺮ اورت و ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﮐﻮﯾﭙﺮ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ.

وﯾﮋﮔﯽﻫﺎ و رﻓﺘﺎر دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ از اﺑﺮ اورت ﻣﯽآﯾﻨﺪ ﺑﺎ دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ از ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﮐﻮﯾﭙﺮ ﻣﯽآﯾﻨﺪ، ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ، دو ﺗﻔﺎوت ﻣﯿﺎن اﯾﻦ دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎ وﺟﻮد دارد: ﻧﺨﺴﺖ اﯾﻦ ﮐﻪ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي دﯾﻨﺎﻣﯿﮑﯽ آنﻫﺎ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ. دوم اﯾﻦ ﮐﻪ دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ از اﺑﺮ اورت ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ، داراي دورهﻫﺎي ﺑﻠﻨﺪ و دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ از ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﮐﻮﯾﭙﺮ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ، داراي دورهﻫﺎي ﮐﻮﺗﺎه ( 20 تا 200 سال ) ﻫﺴﺘﻨﺪ و وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﻣﺪاري آنﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ. دو ﺧﺎﻧﻮاده ی ﺑﺰرگ از دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎي ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت وﺟﻮد دارد: ﻧﺨﺴﺖ ﺧﺎﻧﻮاده ی ﺑﺮﺟﯿﺲ ﺑﺎ دورهی ﮐﻤﺘﺮ از 20 ﺳﺎل و دوم ﺧﺎﻧﻮاده ی ﻫﺎﻟﯽ ﺑﺎ دورهی 20 ﺗﺎ 200 ﺳﺎل.​​​​​​​

ﺗﻔﺎوتﻫﺎي دﯾﻨﺎﻣﯿﮑﯽ اﯾﻦ دو ﮔﺮوه ﻧﺎﺷﯽ از ﺗﺄﺛﯿﺮ اﺟﺴﺎم دﯾﮕﺮ اﺳﺖ. اﺟﺴﺎم اﺑﺮ اورت ﺗﻮﺳﻂ روﯾﺪادﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻓﺮاﺗﺮ از ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺧﻮرﺷﯿﺪي رخ ﻣﯽدﻫﺪ، آﺷﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ. اﻣﺎ دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎي ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﮐﻮﯾﭙﺮ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺗﻮﺳﻂ ﻫﯿﭻ ﺳﺘﺎرهاي ﺑﻪ ﺟﺰ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ آﺷﻔﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ. اﮔﺮ ﺧﻮرﺷﯿﺪ از ﮐﻨﺎر ﺳﺘﺎره ی دﯾﮕﺮي (ﯾﺎ ﯾﮏ اﺑﺮ ﺑﺰرگ ﻣﻮﻟﮑﻮﻟﯽ) ﺑﮕﺬرد، دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎ در ﻣﺪاري ﺑﯿﻀﯽﺷﮑﻞ و ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺧﻮرﺷﯿﺪي ﺑﻪ ﮔﺮدش درﻣﯽآﯾﻨﺪ. اﻣﺎ ﺳﯿﺎره ی ﻧﭙﺘﻮن ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﮐﻮﯾﭙﺮ اﺳﺖ، ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ در ﺛﺒﺎت ﻣﺪار اﺟﺴﺎم ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ و ﯾﺎ ﺑﺮﻋﮑﺲ ﻫﻞدادن اﺟﺴﺎم ﺑﻪ دورﺗﺮ از ﻣﺪار ﭘﯿﺸﯿﻦ ﺧﻮد دارﻧﺪ.
 
ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎي ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت و ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻣﺸﺎﺑﻪ اﺳﺖ، اﮔﺮﭼﻪ ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت ﺳﺎزﻧﺪه ی دﻧﺒﺎﻟﻪدارﻫﺎي ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﻪ ﻓﺮار دارﻧﺪ. دﻟﯿﻞ اﯾﻦ ﺗﻔﺎوت ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪﮔﯿﺮي از اﺑﺮ اورت ﯾﺎ ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﮐﻮﯾﭙﺮ ﺑﺎﺷﺪ. در واﻗﻊ در ﻃﻮل ﺷﮑﻞﮔﯿﺮي ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺧﻮرﺷﯿﺪي، اﺟﺴﺎم ﮐﻮﭼﮏ در ﺑﺨﺶﻫﺎي دروﻧﯽ دﯾﺴﮏ و در ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺳﯿﺎرات ﻏﻮلﭘﯿﮑﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪﺷﺪﻧﺪ. ﺳﭙﺲ اﯾﻦ اﺟﺴﺎم ﺗﻮﺳﻂ ﻧﯿﺮوﻫﺎي ﮔﺮاﻧﺸﯽ از ﻣﻨﻈﻮﻣﻪی ﺧﻮرﺷﯿﺪي ﺧﺎرجﺷﺪﻧﺪ و آن اﺟﺴﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﻓﺮار ﮐﺮدﻧﺪ، اﺑﺮ اورت را ﺗﺸﮑﯿﻞ دادﻧﺪ. آن دﺳﺘﻪ از اﺟﺴﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﻓﺮار ﮐﻨﻨﺪ و ﻫﯿﭻ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﮔﺮاﻧﺸﯽ ﺑﺎ ﺳﯿﺎرات ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺟﺴﺎم ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﮐﻮﯾﭙﺮ ﺑﺎﻗﯽﻣﺎﻧﺪﻧﺪ.​​​​​​​

مقاله شماره 10-کهکشان های مارپیچی میله ایی 
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا 

ﯾﮏ ﮐﻬﮑﺸﺎن ﻣﺎرﭘﯿﭽﯽ ﻣﯿﻠﻪاي داراي ﯾﮏ ﻫﺴﺘﻪ ﺑﺮآﻣﺪﮔﯽ ﻣﯿﺎﻧﻪاي ﮐﺸﯿﺪه ﺷﺪه و ﻣﯿﻠﻪاي ﺷﮑﻞ اﺳﺖ. ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﭼﺮﺧﺶ ﻫﺴﺘﻪ اﯾﻦ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ در ﻫﺮ ﺳﻮي ﻫﺴﺘﻪ ﯾﮏ ﺑﺎزو ﻧﯿﺰ ﻣﯽﭼﺮﺧﺪ. ﺑﺮﺧﯽ ﺳﺘﺎره ﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﺎورﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﻬﮑﺸﺎن راه ﺷﯿﺮي ﻧﯿﺰ ﯾﮏ ﮐﻬﮑﺸﺎن ﻣﺎرﭘﯿﭽﯽ ﻣﯿﻠﻪاي اﺳﺖ. ﺷﮑﻞ ﮐﻬﮑﺸﺎنﻫﺎي ﻣﺎرﭘﯿﭽﯽ و ﮐﻬﮑﺸﺎنﻫﺎي ﻣﺎرﭘﯿﭽﯽ ﻣﯿﻠﻪاي از ﮐﻬﮑﺸﺎنﻫﺎي ﺑﺎ ﺑﺮآﻣﺪﮔﯽ ﻫﺎي ﻣﯿﺎﻧﻪاي ﺑﺰرگ ﺑﺎ ﺑﺎزوﻫﺎي ﻧﻪ ﭼﻨﺪان ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﺗﺎ ﮐﻬﮑﺸﺎﻫﺎي ﺑﺎ ﺑﺮآﻣﺪﮔﯽﻫﺎي ﻣﺮﮐﺰي ﮐﻮﭼﮏ و ﺑﺎزوﻫﺎي آزاد ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ. اﮔﺮ ﭼﻪ ﮐﻬﮑﺸﺎنﻫﺎي ﻣﺎرﭘﯿﭽﯽ و ﻣﺎرﭘﯿﭽﯽ ﻣﯿﻠﻪاي ﭘﯿﺶ از اﯾﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان دو ﮔﻮﻧﻪ ﮐﻬﮑﺸﺎن ﺟﺪا دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪي ﻣﯽﺷﺪﻧﺪ، وﻟﯽ اﻣﺮوزه ﺳﺘﺎره ﺷﻨﺎﺳﺎن آن ﻫﺎ را ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻣﯽداﻧﻨﺪ​​​​​​​

مقاله شماره 11-کهکشان های رادیویی
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا 

ﺗﻤﺎﻣﯽ ﮐﻬﮑﺸﺎنﻫﺎ، ﻣﻮج رادﯾﻮﯾﯽ، ﻧﻮر ﻗﺎﺑﻞ رؤﯾﺖ و اﻧﻮاع ﺗﺸﻌﺸﻊ از ﺧﻮدﺷﺎن ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ. اﻧﺮژي رادﯾﻮﯾﯽ ﯾﮏ ﮐﻬﮑﺸﺎن رادﯾﻮﯾﯽ ﺧﯿﻠﯽ ﻣﺘﺮاﮐﻢ ﺗﺮ از اﻧﺮژي ﮐﻬﮑﺸﺎنﻫﺎي ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ اﺳﺖ. اﯾﻦ اﻧﺮژي از دو ﻗﻄﻌﻪ ﺧﯿﻠﯽ ﺑﺰرگ، ﯾﺎ اﺑﺮﻫﺎي ﻋﻈﯿﻢ اﻟﺠﺜﻪ ﻣﺘﺸﮑﻞ از ذرات در ﺣﺎل دور روﺷﻦ از ﮐﻬﮑﺸﺎنﻫﺎ ﺗﺸﺸﻊ ﻣﯽﯾﺎﺑﻨﺪ. اﯾﻦ اﺑﺮﻫﺎي ﻋﻈﯿﻢ از ﻓﻮرانﻫﺎي ﮔﺎزي ﮐﻪ از ﻣﺮﮐﺰ ﮐﻬﮑﺸﺎن ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺘﯽ ﻣﻌﺎدل ﯾﮏ ﭘﻨﺠﻢ ﺳﺮﻋﺖ ﻧﻮر ﺧﺎرج ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ، در آﺳﻤﺎن ﺷﮑﻞ ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ. ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ ﻓﻮران اﯾﻦ اﻧﺮژي ﻋﻈﯿﻢ ﺗﻮﺳﻂ ﯾﮏ ﺣﻠﻘﻪ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﯿﺮد ﮐﻪ ﯾﮏ ﺣﻔﺮه ﺳﯿﺎه ﺧﯿﻠﯽ ﻣﺘﺮاﮐﻢ را در ﺑﺮ ﻣﯽﮔﯿﺮد و در ﻣﺮﮐﺰ ﮐﻬﮑﺸﺎن واﻗﻊ اﺳﺖ. از ﻫﺮ ﯾﮏ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﮐﻬﮑﺸﺎن ﻓﻘﻂ ﯾﮑﯽ از آﻧﻬﺎ ﯾﮏ ﮐﻬﮑﺸﺎن رادﯾﻮﯾﯽ اﺳﺖ.​​​​​​​

مقاله شماره 12- غول های سرخ و سوپر نووا
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا 

ﻏﻮل ﻫﺎي ﺳﺮخ و ﮐﻮﺗﻮﻟﻪ ي ﺳﻔﯿﺪ
 
ﺳﺘﺎرﮔﺎن ﭘﯿﺮ و ﻗﺪﯾﻤﯽ ﻣﺜﻞ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻣﺎ ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ ﻻﯾﻪ ﻫﺎي ﺑﯿﺮوﻧﯽ ﺧﻮد را دﻓﻊ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و در ﭘﺎﯾﺎن ﻋﻤﺮ ﺧﻮد ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻋﺪم ﺗﺤﻤﻞ اﺛﺮات ﮔﺮاﻧﺸﯽ ﻣﻨﻔﺠﺮ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ.
اﮔﺮ اﯾﻦ ﺳﺘﺎره ﻫﺎ ﺗﺎ ﺣﺪاﮐﺜﺮ 1/4 ﺑﺮاﺑﺮ ﺟﺮم ﺧﻮرﺷﯿﺪ وزن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﭘﺲ از اﻧﻔﺠﺎر ﺑﻪ ﻏﻮل ﻫﺎي ﺳﺮخ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ و ﭘﺲ از ﻣﺪت ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ در ﺧﻮد ﻓﺮو رﯾﺨﺘﻪ و ﺑﻪ ﮐﻮﺗﻮﻟﻪ ﻫﺎي ﺳﻔﯿﺪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻪ ﮐﺮه اي ﺑﻪ اﻧﺪازه ي ﮐﺮه ي زﻣﯿﻦ! ﮐﻪ اﻟﺒﺘﻪ در اﯾﻦ ﮐﺮه ﺗﻤﺎم ﺟﺮم ﺳﺘﺎره ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﮐﻪ ﯾﮏ ﻗﺎﺷﻖ ﭼﺎﯾﺨﻮري از ﻣﺎده ي ﮐﻮﺗﻮﻟﻪ ي ﺳﻔﯿﺪ، ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺗﻦ وزن ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ. در ﮐﻮﺗﻮﻟﻪ ﻫﺎي ﺳﻔﯿﺪ ﻫﻨﻮز اﺗﻢ ﻫﺎ وﺟﻮد دارﻧﺪ و ﺑﻪ اﺗﻢ ﻫﺎي ﺳﻨﮕﯿﻦ ﺗﺮ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ.
 
اﺑﺮ ﻏﻮل ﺳﺮخ، ﺳﻮﭘﺮ ﻧﻮا و ﺳﺘﺎره ي ﻧﻮﺗﺮوﻧﯽ
 
اﮔﺮ ﺳﺘﺎره ﺟﺮﻣﯽ ﺑﯿﻦ 1/4 ﺗﺎ 3 ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮرﺷﯿﺪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﭘﺲ از اﻧﻔﺠﺎر ﺑﻪ ﯾﮏ ﻏﻮل ﺳﺮخ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺳﻮﭘﺮﻧﻮا ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﺪت درﺧﺸﺎن اﺳﺖ. ﺳﭙﺲ ﺳﺘﺎره در ﺧﻮد ﻓﺮو ﻣﯽ ﭘﺎﺷﺪ و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮐﺮه ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺣﺪود 20 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﻗﻄﺮ دارﻧﺪ، در ﻣﯽ آﯾﻨﺪ. ﭼﮕﺎﻟﯽ اﯾﻦ ﮐﺮه ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي اﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ ﺳﺎﻧﺘﯽ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ از ﻣﻮاد آن ﺷﺎﯾﺪ ﺣﺪود 100 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺗﻦ وزن ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ. اﯾﻦ ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪه ي  ﺳﺘﺎره اي را ﺳﺘﺎره ي ﻧﻮﺗﺮوﻧﯽ ﻣﯽ ﻧﺎﻣﻨﺪ. زﯾﺮا ﻣﻮاد ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪه ي آن ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻧﻮﺗﺮون ﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﯿﺶ ﺗﺮ اﺗﻢ ﻫﺎ از ﻫﻢ ﻓﺮو ﭘﺎﺷﯿﺪه اﻧﺪ.
 
اﻧﺴﺎن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺘﺎره ﻫﺎي ﻧﻮﺗﺮوﻧﯽ زﯾﺎدي را در آﺳﻤﺎن ﻧﻈﺎره ﮐﻨﺪ. اﯾﻦ ﮐﺮه ﻫﺎي ﮐﻮﭼﮏ، وﻟﯽ ﭘﺮﺟﺮم ﺑﺴﯿﺎر ﺳﺮﯾﻊ ﺣﻮل ﻣﺤﻮر ﺧﻮد ﻣﯽ ﭼﺮﺧﻨﺪ. روي اﯾﻦ ﮐﺮه ﻫﺎي ﮐﻮﭼﮏ ﻧﻘﺎﻃﯽ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﭘﺮﺗﻮاﻓﺸﺎﻧﯽ ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدي دارﻧﺪ. ﻫﺮﮔﺎه اﯾﻦ ﻧﻘﺎط ﺑﻪ ﻃﺮف زﻣﯿﻦ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ، ﻧﻮري ﺷﺪﯾﺪ و ﻟﺤﻈﻪاي درﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽ ﺷﻮد. در واﻗﻊ اﻧﺴﺎن در آﺳﻤﺎن ﯾﮏ ﻣﻨﺒﻊ ﻧﻮر و ﺗﺸﻌﺸﻊ ﺗﭙﺸﯽ ﯾﺎ ﻟﺤﻈﻪ اي ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﺑﻪ اﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﺳﺘﺎرﮔﺎن ﻧﻮﺗﺮوﻧﯽ را ﺗﭗ اﺧﺘﺮ ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﻧﺎﻣﻨﺪ.​​​​​​​

مقاله شماره 13- سحابی ها تابان  
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا 

دو ﻧﻮع ﺳﺤﺎﺑﯽ ﺗﺎﺑﺎن وﺟﻮد دارد : ﻧﺸﺮي و ﺑﺎزﺗﺎﺑﯽ ، ﮐﻪ ﻫﺮ دو ﺑﺎ ﺗﻮﻟﺪ ﺳﺘﺎره ارﺗﺒﺎط دارﻧﺪ. ﮔﺎزﻫﺎي ﺳﺤﺎﺑﯽ ﻧﺸﺮي ﻋﻤﺪﺗﺎً در ﺑﺨﺶ ﻗﺮﻣﺰ ﯾﺎ ﺳﺒﺰ ﻃﯿﻒ ﻣﯽﺗﺎﺑﻨﺪ، زﯾﺮا ﺑﺎ ﺣﺮارت ﺳﺘﺎرﮔﺎن ﺟﻮان ﮔﺮم درون ﺳﺤﺎﺑﯽ ﮔﺮم ﺷﺪه اﻧﺪ. ﻏﺒﺎر ﺳﺤﺎﺑﯽ ، ﻧﻮر ﺳﺘﺎرﮔﺎن ﺟﻮان داﺧﻞ و اﻃﺮاف ﺳﺤﺎﺑﯽ ﺑﺎزﺗﺎﺑﯽ را ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﻣﯽﮐﻨﺪ. دو ﻧﻮع ﺳﺤﺎﺑﯽ ﺗﺎﺑﺎن دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺰ وﺟﻮد دارﻧﺪ: ﺑﻘﺎﯾﺎي اﺑﺮ ﻧﻮاﺧﺘﺮي و ﺳﺤﺎﺑﯿﻬﺎي ﺳﯿﺎره اي. ﻫﺮ دو اﯾﻨﻬﺎ از ﻣﻮاد دﻓﻊ ﺷﺪه ﺳﺘﺎرﮔﺎن در ﺣﺎل ﻣﺮگ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه اﻧﺪ .​​​​​​​

مقاله شماره 14-نخستین نسل ستارگان  
            

تهیه و تنظیم دکتر مرتضی چمن آرا 

ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺳﺘﺎره ﻫﺎ ﺷﺎﯾﺪ 13 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺎل ﻗﺒﻞ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪﻧﺪ و ﺗﺎزه ﺗﺮﯾﻦ ﺷﺎن ﻫﻢ اﮐﻨﻮن در ﺣﺎل ﭘﯿﺪاﯾﺶ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺗﺮدﯾﺪي ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪ اداﻣﻪ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﻪ، ﺳﺘﺎرﮔﺎن ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ زاده ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ.
 
در آﻏﺎز، ﯾﻌﻨﯽ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻧﺴﻞ ﺳﺘﺎرﮔﺎن ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪﻧﺪ، ﺳﺤﺎﺑﯽ ﻫﺎ ﻓﻘﻂ ﻣﺘﺸﮑﻞ از ﮔﺎز ﻫﯿﺪروژن و اﻧﺪﮐﯽ ﻫﻠﯿﻮم ﺑﻮدﻧﺪ. ﭼﻮن اﯾﻦ ﺳﺤﺎﺑﯽ ﻫﺎ، ﺳﺤﺎﺑﯽ ﻫﺎﯾﯽ ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ از اﻧﻔﺠﺎر ﺑﺰرگ ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ. ﻧﻮد و ﭼﻨﺪ ﻋﻨﺼﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ دﯾﮕﺮ در ﻫﺴﺘﻪ ي ﺳﺘﺎرﮔﺎن ﭘﺮ ﺟﺮم ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻮزان ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪﻧﺪ. اﯾﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺑﻌﺪ از ﻣﺮگ ﯾﮏ ﺳﺘﺎره ﺑﻪ درون ﺳﺤﺎﺑﯽ ﻫﺎ راه ﯾﺎﻓﺘﻨﺪ. ﺳﺘﺎرﮔﺎن ﻧﺴﻞ ﻫﺎي ﺑﻌﺪي، ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻫﯿﺪروژن و ﻫﻠﯿﻮم ﺷﺎﻣﻞ درﺻﺪ ﺑﺴﯿﺎر ﮐﻤﯽ از ﻫﻤﻪ ي ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ دﯾﮕﺮ ﻣﯽ ﺷﺪﻧﺪ. ﺳﺘﺎرﮔﺎن، ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن و ﺗﺮاﮐﻢ ﻣﺎده در ﺑﺮﺧﯽ ﺳﺤﺎﺑﯽ ﻫﺎ ﺷﮑﻞ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ، ﺑﻄﻮر ﮐﻠﯽ ﺳﺘﺎره ﻫﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﭘﺪﯾﺪ ﻣﯽ آﯾﻨﺪ ﮐﻪ اﺑﺮي ﻓﻮق اﻟﻌﺎده ﺑﺰرگ از ﻏﺒﺎرﻫﺎي ﮐﯿﻬﺎﻧﯽ و ﮔﺎز در زﯾﺮ ﺑﺎر ﮔﺮاﻧﺶ ﺧﻮد ﻓﺸﺮده ﺷﻮﻧﺪ، اﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪ زﻣﺎﻧﯽ آﻏﺎز ﻣﯽ ﮔﺮدد ﮐﻪ ﭼﮕﺎﻟﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ اي از اﺑﺮ، ﻣﺜﻼً ﺗﻮﺳﻂ ﻋﺒﻮر ﯾﮏ ﻣﻮج ﺿﺮﺑﻪ اي اﺑﺮ ﻧﻮ اﺧﺘﺮ از ﻣﯿﺎن اﯾﻦ اﺑﺮ، اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ.
 
ﻧﯿﺮوي ﮔﺮاﻧﺶ ﺑﺮ ذرات ﺧﺎﺻﯽ اﺛﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارد ﺗﺎ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اي از ذرات را اﯾﺠﺎد ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ آن ﻫﺎ ﺧﻮد ﺟﺬب ﮐﻨﻨﺪه ي ذرات دﯾﮕﺮﻧﺪ؛ در ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﮔﺮاﻧﺶ، ﻗﺪرت ﻏﻠﺒﻪ ﺑﺮ ﻧﯿﺮوﻫﺎي ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺧﻮد را ﭘﯿﺪا ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. و ﺗﻮده اي از ﻏﺒﺎر را ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ي ﮐﺎﻓﯽ ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﺪ ﯾﮏ ﺳﺘﺎره، ﻓﺸﺮده اﺳﺖ.

در اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ، ﺳﺘﺎره ي ﻓﺮو ﺳﺮخ ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد و ﻗﺒﻞ از ﺗﮑﺎﻣﻞ ﮐﻤﯽ ﻧﻮر و ﺣﺮارت از ﺧﻮد ﺳﺎﻃﻊ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﭘﺲ از آن ﮔﺮاﻧﺶ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه اﻓﺰاﯾﺶ ﭼﮕﺎﻟﯽ ﻓﺰوﻧﯽ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ و ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ، ﻓﻀﺎ – زﻣﺎن ﺧﻤﯿﺪه و ﺧﻤﯿﺪه ﺗﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد، ﭘﺲ از ﻣﺪﺗﯽ ﮔﺎز ﻫﯿﺪروژن در ﻫﺴﺘﻪ ﻣﺘﺮاﮐﻢ ﻣﯽ ﺷﻮد و در اﺛﺮ اﯾﻦ ﺗﺮاﮐﻢ ﺷﺪﯾﺪ اﺗﻢ ﻫﺎ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و دﻣﺎي آن ﻫﺎ رﻓﺘﻪ رﻓﺘﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ؛ ﺑﻌﺪ از ﻓﺸﺮده ﺷﺪن زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ دﻣﺎي ﻫﺴﺘﻪ ﺑﻪ 10 ﻣﯿﻠﯿﻮن درﺟﻪ ي ﺳﺎﻧﺘﯽ ﮔﺮاد رﺳﯿﺪ، ﭘﺮوﺗﻮن ﻫﺎي ﻫﯿﺪروژن در ﭘﯽ واﮐﻨﺶ ﻫﺎي ﻫﻤﺠﻮﺷﯽ ﻫﺴﺘﻪ اي ﺑﻪ ﻫﻠﯿﻮم ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، در ﻫﻨﮕﺎم اﯾﻦ واﮐﻨﺶ ﻫﺎ ﻣﻘﺪاري از ﺟﺮم ﻧﺎﭘﺪﯾﺪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ اﻧﺮژي و اﻣﻮاج اﻟﮑﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﯿﺴﯽ ﻫﻤﭽﻮن ﻧﻮر ﻣﯽ ﺷﻮد، در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﯾﮏ ﺟﺴﻢ ﮐﻪ ﻫﻤﭽﻮن ﯾﮏ ﭼﺮاغ ﻏﻮل ﭘﯿﮑﺮ ﮐﯿﻬﺎﻧﯽ اﺳﺖ، ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ و اﯾﻦ آﻏﺎز زﻧﺪﮔﯽ ﯾﮏ ﺳﺘﺎره اﺳﺖ. ﻫﺮ ﺳﺘﺎره اي ﮐﻪ ﻣﺎ در آﺳﻤﺎن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯽ ﮐﻨﯿﻢ در ﻫﺴﺘﻪ اش واﮐﻨﺶ ﻫﺎي ﻋﻈﯿﻢ ﻫﻤﺠﻮﺷﯽ رخ داده اﺳﺖ ﺗﺎ اﯾﻦ ﻧﻮر ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﻮد و ﺑﻪ ﻣﺎ ﺑﺮﺳﺪ.
 
اﯾﻦ ﺟﺮﯾﺎن اﻧﻘﺒﺎض و ﮔﺮم ﺷﺪن ﺣﺪود 30 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺳﺎل ﺻﻮرت ﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮد و از ﺳﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ي اﺻﻠﯽ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ:
 
1- وﺳﻌﺖ ﺟﺮم ﺑﺰرﮔﯽ ﮐﻪ در آﻏﺎز در ﺣﺪود ﺗﺮﯾﻠﯿﻮن ﻫﺎ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ، ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﮐﺎﻫﺶ ﭘﯿﺪا ﻣﯽ ﮐﻨﺪ.
 
2- ﻓﺸﺎر در ﻣﺮاﮐﺰ از ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﺻﻔﺮ ﺑﻪ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﻫﺰار ﻣﯿﻠﯿﻮن اﺗﻤﺴﻔﺮ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ.
 
3- دﻣﺎي ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺮﮐﺰي از ﭼﻨﺪﯾﻦ درﺟﻪ ي ﮐﻠﻮﯾﻦ ﺑﻪ ﺣﺪود 20 ﻣﯿﻠﯿﻮن درﺟﻪ ي ﮐﻠﻮﯾﻦ ﻣﯽ رﺳﺪ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺷﺮوع ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻫﺴﺘﻪ اي ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻫﯿﺪروژن ﺑﻪ ﻫﻠﯿﻮم ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ.​​​​​​​